Bütün azərbaycanlıların dilində aforizmə çevrilən "Tarixi Nadir" kitabı Azərbaycanın Masallı rayonunda qorunub saxlanılır....

   Bütün azərbaycanlıların dilində aforizmə çevrilən kitab Azərbaycanın Masallı rayonunda qorunub saxlanılır.

    “Region Xəbərləri Azərbaycan” xəbər verir ki,Masallı rayon Ərkivan kənd sakini Hacı Həmid Məmmədov "Tarixi Nadir" kitabı bu günə kimi qoruyub saxlayır.

"Tarixi Nadir" kitabı 1736-1747-ci illərdə hakimiyyətdə olan türk soylu Əfşarlar sülaləsinin banisi Nadir Şah haqqındadır. O, Azərbaycan, Türküstan və Hindistanın şahı olub. Bəzi tarixçilər ona hərbi nailiyyətlərinə görə "Şərqin Napoleonu" və ya "İkinci Makedoniyalı İskəndər" ləqəblərini veriblər.

 Bəzi insanlar "Tarixi Nadir" kitabının 3 səhifədən ibarət olduğunu ehtimal edir.Amma kəndin din xadimlərindən olan Hacı Həmid Məmmədov bu ehtimala son qoyub-

“ Təxminən, 1977 -1978 ci olardı,babam mənə qədim "Qurani-Kərim" hədiyyə etdi. Kitab qədimi idi və təmirə ehtiyacı var idi. "Quran"ı rayonun Bədəlan kəndindəki bir kitab ustasının yanına apardım ki,kitabı təmir etdirsin.Bir həftədən sonra "Quran"ı götürməyə gedəndə usta atama dedi ki, "məndə "Tarixi Nadir" kitabı var, satıram.Rəhmətlik atam da o vaxtkı 65 Sovet rubluna bu kitabı mənə aldı. O vaxtdan kitab atamdan yadigar olaraq məndədir".

Maraqlısı budur ki, Hacı Həmidin "Tarixi Nadir" kitabının əslinə sahib olması 2009-cu ildə üzə çıxıb. O, bu illər ərzində həmin kitabı evdə ata yadigarı olaraq qoruyub saxlayıb.

 "2009-cu il idi.Radio kanallarından birində "Dİn və cəmiyyət" mövzusunda müzakirə gedirdi və mən də müsahibə verirdim. Söhbət əsnasında bir söz işlətdim. Xanım aparıcı da qeyri-ixtiyari olaraq "Mən "Tarixi Nadir" kitabını yarıya qədər oxumuşam dediyinizdən heç nə anlamadım" cümləsini işlətdi. Mən sual etdim ki, ""Tarixi Nadir" kitabı neçə səhifədir?" Xanım 3 səhifə olduğunu bildirdi. Mən yenə başqa sualla müraciət etdim: "Xanım, siz şah olsanız, Anadoludan Hindistana qədər ərazini fəth etsəniz, sizin haqqınızda cəmi 3 səhifəlik kitab yazılmasına razı olarsınızmı?". Xanım "Əlbəttə, xeyr" dedi". Sonra həmin aparıcı xanım bu məsələni radioda müzakirəyə çıxaracağını deyir: "Daha sonra mən bildirdim ki, kitab nə az, nə çox, düz 147 səhifədən ibarətdir. Xanım əvvəlcə inanmadı, mən kitabı gətirdim, o, bir neçə şəkilini çəkib apardı Bakıya. Bir müddət sonra isə AMEA-dan bir komissiya gəldi. Kitabın əsl nüsxə, yəni orijinal olmasını təstiq etdilər. Elə ondan sonra da dilimizdən "3 səhifəlik "Tarixi Nadir" kitabı kəlməsi" çıxarıldı. Beləliklə də 2009-cu ildən məşhur "Tarixi Nadir" kitabının əsli meydana çıxdı.

 Məlumat üçün bildirək ki, kitabın əsl adı "Kitabi tarixi cahənkəşan məşhur və Tarixi Nadir"dir. Hicri-qəməri tarixi ilə 1272-ci ildə çap edilib. Kitabın müəllifi Nadir şahın şəxsi münşisi Mirzə Mehdi xandır. Kitabda bu kitabın əsl nüsxəsi olması haqqında qeyd var və Molla Saleh adlı şəxsin mətbəəsində çap edildiyi bildirilir. Kitabda 3 möhür var, bunlar Şahın möhürü, kitabı çap edən mətbəənin möhürü və kitabı yazan müəllifin möhürüdür. Azərbaycan multikulturalizminə dair silsilə kitablar dərc olunacaq "Tarixi Nadir" kitabı nəstəliq xətti (Ərəb xəttatlıq növü. Ərəb ölkələrində isə ona "fars xətti" deyirlər-red.) ilə yazılıb. Bu da saray dili deməkdir. Kitab 147 səhifədən ibarətdir və sıx şəkildə yazılıb. Kitabı tərcümə etdikdə, təxminən 400 səhifəlik kitab alınar. Bundan əlavə kitabda Nadir şahin 11 illik hakimiyyəti vaxtı baş verən hadisələr dəqiq tarixi ilə qeyd olunub, Azərbaycanın bəzi ərazilərinin adları yazılıb. Həmçinin kitabda Nadir şahın Məşhəd şəhərini əfqanlardan azad etməsi, Hindistanı fəth etməsi və s. tarixi hadisələr qeyd olunub. Kitab siyasi xarakterlidir və Nadir şahın hakimiyyətindən 54 il sonra çap edilib.

 Əlavə olaraq bildirək ki, Hacı Həmid Məmmədovun evində qədimliyi ilə seçilən daha bir neçə kitabı var.